Câu hỏi thường gặp

Chọn chủ đề hoặc tìm kiếm để có câu trả lời bạn cần.

  1. Hỗ trợ
  2. Câu hỏi thường gặp

Giao dịch Phái sinh

Kiến thức phái sinh (5)

Chứng khoán phái sinh là gì?

Chứng khoán phái sinh là công cụ tài chính dưới dạng hợp đồng, có giá trị phụ thuộc vào tài sản cơ sở; giá được xác định hôm nay nhưng việc thanh toán diễn ra vào một thời điểm trong tương lai. Tại Việt Nam hiện giao dịch hợp đồng tương lai (HĐTL) chỉ số cổ phiếu và HĐTL trái phiếu Chính phủ trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX).

4 loại chứng khoán phái sinh chính:

  • Hợp đồng kỳ hạn: thỏa thuận mua/bán tài sản cơ sở với giá xác định tại một thời điểm trong tương lai.
  • Hợp đồng tương lai: hợp đồng kỳ hạn được chuẩn hóa, niêm yết và giao dịch trên Sở.
  • Hợp đồng quyền chọn: bên mua có quyền, nhưng không bắt buộc, mua/bán tài sản cơ sở ở giá xác định.
  • Hợp đồng hoán đổi: trao đổi các luồng tiền tương lai theo công thức đã thống nhất.

Sản phẩm đang giao dịch tại Việt Nam:

  • HĐTL chỉ số VN30 và từ cuối năm 2024 thêm HĐTL chỉ số VN100 – dành cho nhà đầu tư cá nhân và tổ chức.
  • HĐTL trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 5 năm và 10 năm – dành cho nhà đầu tư tổ chức.

Lưu ý rủi ro: Chứng khoán phái sinh sử dụng đòn bẩy cao, lãi và lỗ được thanh toán hằng ngày và có thể vượt số tiền ký quỹ ban đầu. Quý khách vui lòng cân nhắc khả năng chịu rủi ro trước khi sử dụng.

Xem thêm: Hướng dẫn giao dịch phái sinhQuy định giao dịch chứng khoán phái sinh

Giao dịch phái sinh có bán khống được không?

Có. Với hợp đồng tương lai chỉ số, Quý khách có thể mở vị thế bán (short) mà không cần sở hữu tài sản cơ sở. Vị thế bán có lãi khi giá hợp đồng giảm và lỗ khi giá hợp đồng tăng.

Ví dụ: Quý khách bán 1 hợp đồng tương lai VN30 ở 1.200 điểm. Nếu giá đóng cửa giảm về 1.190 điểm, lãi = (1.200 – 1.190) × 100.000 × 1 = 1.000.000 đồng; nếu tăng lên 1.210 điểm, lỗ 1.000.000 đồng.

Phân biệt với cổ phiếu cơ sở: trên thị trường cổ phiếu, nhà đầu tư chỉ bán được cổ phiếu đang sở hữu và đã về tài khoản; bán khống cổ phiếu hiện chưa được áp dụng tại Việt Nam.

Lưu ý: vị thế bán cũng phải ký quỹ ban đầu và thanh toán lãi/lỗ hằng ngày như vị thế mua. Thua lỗ của vị thế bán về lý thuyết không giới hạn khi thị trường tăng mạnh.

Xem thêm: Lãi, lỗ phái sinh được tính thế nào?Cần bao nhiêu tiền ký quỹ cho một hợp đồng?

Giờ giao dịch phái sinh là mấy giờ?

Thị trường phái sinh mở cửa sớm hơn thị trường cơ sở 15 phút (8:45) và đóng cửa cùng lúc (14:45), từ Thứ Hai đến Thứ Sáu, trừ các ngày nghỉ theo quy định của Bộ luật Lao động.

Phiên sáng:

  • 8:45–9:00: khớp lệnh định kỳ mở cửa (ATO).
  • 9:00–11:30: khớp lệnh liên tục.
  • 8:45–11:30: giao dịch thỏa thuận.

Nghỉ trưa: 11:30–13:00.

Phiên chiều:

  • 13:00–14:30: khớp lệnh liên tục.
  • 14:30–14:45: khớp lệnh định kỳ đóng cửa (ATC).
  • 13:00–14:45: giao dịch thỏa thuận.

Các mốc thời gian quan trọng khác:

  • 8:30 ngày T+1: hạn thanh toán lỗ (VM) và nộp bổ sung ký quỹ theo yêu cầu của VSDC.
  • Khoảng 16:30: VSDC chốt nghĩa vụ ký quỹ cuối ngày.

Lưu ý: ngoài giờ giao dịch, Quý khách có thể dùng lệnh đặt trước có kỳ hạn hoặc không kỳ hạn trên ứng dụng SSV. Cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ Tổng đài 028 6299 8000 hoặc email support@shinhan.com.

Xem thêm: Quy định giao dịch chứng khoán phái sinh

Hợp đồng tương lai đáo hạn khi nào?

Với HĐTL chỉ số VN30, ngày giao dịch cuối cùng là Thứ Năm tuần thứ ba của tháng đáo hạn và thanh toán bằng tiền vào ngày làm việc liền sau. Với HĐTL trái phiếu Chính phủ, ngày giao dịch cuối cùng là ngày 15 (kỳ hạn 5 năm) hoặc ngày 25 (kỳ hạn 10 năm) của tháng đáo hạn, thanh toán bằng chuyển giao tài sản cơ sở.

Ngày giao dịch cuối cùng:

  • HĐTL chỉ số VN30: Thứ Năm thứ ba trong tháng đáo hạn; nếu trùng ngày nghỉ thì lùi về ngày giao dịch liền trước.
  • HĐTL TPCP 5 năm: ngày 15 của tháng đáo hạn (hoặc ngày giao dịch liền trước).
  • HĐTL TPCP 10 năm: ngày 25 của tháng đáo hạn (hoặc ngày giao dịch liền trước).

Ngày thanh toán cuối cùng và phương thức:

  • HĐTL chỉ số: ngày làm việc liền sau ngày giao dịch cuối cùng; thanh toán bằng tiền.
  • HĐTL TPCP: ngày làm việc thứ ba kể từ ngày giao dịch cuối cùng; chuyển giao tài sản cơ sở.

Tra cứu ngày đáo hạn:

  1. Truy cập trang thông tin sản phẩm của VSD.
  2. Nhập ngày đáo hạn (ví dụ Thứ Năm thứ ba của tháng với HĐTL VN30) để tìm kiếm.

Lưu ý: lãi/lỗ ngày đáo hạn của HĐTL chỉ số tính theo giá đóng cửa của chỉ số cơ sở ngày đó.

Xem thêm: Hướng dẫn giao dịch phái sinhTra cứu thông tin sản phẩm phái sinh – VSD

Mã hợp đồng phái sinh có đổi theo KRX không?

Có, nhưng chỉ với hợp đồng mới. Các mã HĐTL đang lưu hành giữ nguyên tên đến khi đáo hạn; các hợp đồng mới phát sinh sau đó được đặt tên theo quy định mới gồm 9 ký tự.

Cấu trúc mã mới (9 ký tự, 5 nhóm thông tin):

  1. Loại chứng khoán (ví dụ chứng khoán phái sinh = 4).
  2. Nhóm chứng khoán (ví dụ hợp đồng tương lai = 1).
  3. Tài sản cơ sở (ví dụ chỉ số VN30 = I1).
  4. Thời gian đáo hạn: năm (ví dụ 2025 = F) và tháng (ví dụ tháng 9 = 9).
  5. Ký tự định danh (ví dụ hợp đồng tương lai = 000).

Ví dụ:

  • Mã cũ: VN30F2509 (HĐTL VN30 đáo hạn tháng 09/2025).
  • Mã mới theo KRX: 41I1F9000.

Xem thêm: Hướng dẫn giao dịch phái sinh

Mở tài khoản & nền tảng giao dịch (3)

Mở tài khoản phái sinh tại Chứng khoán Shinhan thế nào?

Quý khách mở tài khoản phái sinh tại SSV bằng cách đến quầy giao dịch hoặc liên hệ nhân viên quản lý tài khoản, với bộ hồ sơ gồm 02 bản Hợp đồng mở tài khoản chứng khoán phái sinh và bản sao giấy tờ tùy thân. Hiện chưa áp dụng mở tài khoản phái sinh trực tuyến.

Các bước thực hiện như sau:

  1. Chuẩn bị bộ hồ sơ: 02 bản Hợp đồng mở tài khoản chứng khoán phái sinh; bản sao hợp lệ CCCD/Hộ chiếu (nhà đầu tư nước ngoài) hoặc Giấy phép kinh doanh (tổ chức); văn bản ủy quyền nếu làm thay.
  2. Mang bản gốc giấy tờ tùy thân đến Trụ sở chính (Tầng 18, Tòa nhà The Mett, 15 Trần Bạch Đằng, P. An Khánh, TP.HCM) hoặc Chi nhánh Hà Nội (Tầng 2, Tòa nhà Leadvisors, 41A Lý Thái Tổ, P. Hoàn Kiếm), hoặc gửi hồ sơ qua nhân viên quản lý tài khoản.
  3. Nhận thông báo mở tài khoản phái sinh thành công từ SSV.

Xem thêm: Hướng dẫn giao dịch phái sinh

Chưa có tài khoản chứng khoán cơ sở có mở được tài khoản phái sinh không?

Quý khách cần có tài khoản chứng khoán cơ sở tại SSV trước khi mở tài khoản phái sinh; trường hợp chưa có, Quý khách có thể đăng ký mở đồng thời cả hai tài khoản tại quầy giao dịch.

Các bước:

  1. Mở tài khoản chứng khoán cơ sở (trực tuyến qua San Xin Ha hoặc tại quầy).
  2. Chuẩn bị 02 bản Hợp đồng mở tài khoản chứng khoán phái sinh và bản sao giấy tờ tùy thân.
  3. Nộp hồ sơ tại Trụ sở chính, Chi nhánh Hà Nội hoặc qua nhân viên quản lý tài khoản.

Hiện SSV chưa áp dụng mở tài khoản phái sinh trực tuyến.

Xem thêm: Mở tài khoản phái sinh tại Chứng khoán Shinhan thế nào?

Giao dịch phái sinh trên ứng dụng nào?

Quý khách giao dịch phái sinh trên ứng dụng San Xin Ha Futures – ứng dụng chuyên biệt cho chứng khoán phái sinh – và trên Home Trading (HTS) cài trên máy tính.

Ứng dụng SSV (di động):

  • Đăng nhập bằng số tài khoản và mật khẩu, xác thực OTP.
  • Đặt lệnh tại nút Lệnh PS hoặc Menu → Lệnh phái sinh: lệnh thường, lệnh đặt trước có kỳ hạn, lệnh đặt trước không kỳ hạn.
  • Theo dõi Sổ lệnh, Vị thế, Thông tin tài sản ký quỹ, Lãi lỗ cộng dồn và màn hình Tổng quan các hợp đồng VN30/TPCP.

Xem thêm: Hướng dẫn giao dịch phái sinh

Ký quỹ & lãi lỗ (8)

Cần bao nhiêu tiền ký quỹ cho một hợp đồng?

Để mở vị thế HĐTL, Quý khách phải nộp trước một khoản ký quỹ ban đầu (IM) – như khoản đặt cọc để bù đắp lỗ có thể phát sinh trong ngày. Số tiền cần cho một hợp đồng = Giá chỉ số × Hệ số nhân × Tỷ lệ ký quỹ ban đầu.

Cách tính như sau:

  • Giá trị hợp đồng = Giá chỉ số × Hệ số nhân hợp đồng.
  • Hệ số nhân của HĐTL VN30 = 100.000 đồng.
  • Ký quỹ cho 1 hợp đồng = Giá trị hợp đồng × Tỷ lệ ký quỹ ban đầu do SSV quy định.

Ví dụ: chỉ số VN30 = 1.200 điểm → Giá trị hợp đồng = 1.200 × 100.000 = 120.000.000 đồng. Với tỷ lệ ký quỹ ban đầu 17%, số tiền ký quỹ cho 1 hợp đồng = 20.400.000 đồng.

Tỷ lệ ký quỹ ban đầu hiện hành tại SSV:

  • HĐTL chỉ số cổ phiếu: 17%.
  • HĐTL trái phiếu Chính phủ: tỷ lệ ký quỹ ban đầu tại SSV là 8% (mức tối thiểu VSDC quy định là 2,5%); ký quỹ bảo đảm thực hiện hợp đồng 5%.

Xem thêm: Hướng dẫn giao dịch phái sinhBiểu phí dịch vụ

Có những loại ký quỹ phái sinh nào?

Khi giao dịch phái sinh có 4 khái niệm ký quỹ, ký quỹ ban đầu (IM), ký quỹ bảo đảm thực hiện HĐTL TPCP (DM), ký quỹ biến đổi (VM) và ký quỹ duy trì yêu cầu (MR = IM + VM + DM).

  • Ký quỹ ban đầu (IM): số tiền tối thiểu phải có trước khi giao dịch. IM = Giá giao dịch × Hệ số nhân × Số lượng hợp đồng × Tỷ lệ ký quỹ yêu cầu.
  • Ký quỹ bảo đảm thực hiện (DM): áp dụng cho HĐTL trái phiếu Chính phủ, bên mua và bên bán nộp cho VSD để bảo đảm thực hiện hợp đồng; có thể bằng tiền hoặc trái phiếu (chỉ bên bán).
  • Ký quỹ biến đổi (VM): tính theo lãi/lỗ của vị thế trong phiên. VM = Chênh lệch giá × Hệ số nhân × Số lượng hợp đồng.
  • Ký quỹ duy trì yêu cầu (MR): tổng giá trị cần duy trì cho các vị thế. MR = IM + VM + DM.

Tỷ lệ sử dụng tài sản ký quỹ tại SSV:

  • Mức 1 – giao dịch tối đa: 80%.
  • Mức 2 – cảnh báo: 85% (khuyến nghị nộp thêm tiền hoặc đóng bớt vị thế).
  • Mức 3 – xử lý: 90% (SSV tự động điều chuyển ký quỹ và/hoặc đóng vị thế bắt buộc để đưa về mức 1).

Xem thêm: Hướng dẫn giao dịch phái sinh

Ký quỹ phái sinh tại Chứng khoán Shinhan bằng tài sản gì?

Tại SSV, Quý khách ký quỹ giao dịch phái sinh bằng tiền, nộp vào tài khoản phái sinh (tiểu khoản 80) bằng chuyển tiền nội bộ từ tiểu khoản thường 00.

Theo quy định của VSDC, tài sản ký quỹ có thể gồm tiền và chứng khoán được VSDC chấp nhận; tỷ lệ tài sản ký quỹ bằng tiền phải đạt tối thiểu theo quy định. Riêng với hợp đồng tương lai trái phiếu Chính phủ, bên bán có thể ký quỹ bảo đảm thực hiện hợp đồng bằng trái phiếu.

Cuối ngày, SSV tự động thực hiện nghĩa vụ ký quỹ với VSDC theo thông báo của VSDC; Quý khách không bắt buộc tự nộp lên VSDC.

Xem thêm: Nộp tiền ký quỹ phái sinh như thế nào?Có những loại ký quỹ phái sinh nào?

Nộp tiền ký quỹ phái sinh như thế nào?

Quý khách không bắt buộc tự nộp tiền lên VSDC. Chỉ cần nộp tiền vào tài khoản phái sinh tại SSV (chuyển nội bộ từ tiểu khoản 00 sang 80); cuối ngày SSV sẽ tự động thực hiện nghĩa vụ ký quỹ với VSDC theo thông báo của VSDC.

(Tiểu khoản 80 là tiểu khoản phái sinh; tiểu khoản 00 là tiểu khoản chứng khoán cơ sở thường.)

Chuyển tiền nội bộ trên ứng dụng SSV:

  1. Đăng nhập, vào Menu → Chuyển tiền nội bộ phái sinh → Yêu cầu.
  2. Chọn tiểu khoản nhận: 80 để nộp vào tài khoản phái sinh, 00 để rút về tài khoản cơ sở.
  3. Nhập số tiền và ấn Xác nhận.

Nộp/rút ký quỹ lên VSD (nếu muốn chủ động): vào Menu → Nộp / Rút ký quỹ VSD, chọn Nộp ký quỹ hoặc Rút ký quỹ, nhập số tiền và xác nhận. Lịch sử xem tại mục Lịch sử.

Trên Home Trading: dùng màn hình 9430 – Chuyển khoản nội bộ phái sinh.

Xem thêm: Hướng dẫn giao dịch phái sinhHướng dẫn nộp / rút tiền

Lãi, lỗ phái sinh được tính thế nào?

Lãi/lỗ phái sinh được tính và thanh toán hằng ngày dựa trên giá đóng cửa của hợp đồng tương lai. Nếu lỗ ròng, Quý khách phải thanh toán trước 8:30 sáng ngày giao dịch kế tiếp; nếu lãi ròng, SSV thanh toán tiền lãi trong ngày T+1.

Cách tính như sau:

  • Lãi/lỗ của mỗi vị thế = Chênh lệch giá × Hệ số nhân hợp đồng × Số lượng hợp đồng.
  • Giá dùng để tính là giá đóng cửa của HĐTL trong ngày.
  • Riêng HĐTL chỉ số tại ngày đáo hạn: tính theo giá đóng cửa của chỉ số cơ sở ngày đáo hạn.

Ví dụ: Quý khách mua 1 HĐTL VN30 ở 1.200 điểm, cuối ngày giá đóng cửa 1.210 điểm: lãi = (1.210 – 1.200) × 100.000 × 1 = 1.000.000 đồng, được thanh toán vào T+1.

Theo dõi lãi/lỗ: trên ứng dụng SSV, vào Menu → Lãi lỗ cộng dồn, hoặc xem Vị thế và Thông tin tài sản ký quỹ.

Xem thêm: Hướng dẫn giao dịch phái sinh

Bị yêu cầu bổ sung ký quỹ phái sinh, phải làm gì?

Quý khách phải nộp đủ ký quỹ yêu cầu trước 8:30 ngày T+1. Nếu không, tài khoản sẽ bị đình chỉ giao dịch theo quy định của VSDC; khi đó chỉ được đặt lệnh đóng vị thế, không được mở vị thế mới.

Có thể đóng vị thế sáng hôm sau thay cho nộp tiền không? Không. Đóng vị thế trong ngày T+1 không làm thay đổi giá trị ký quỹ mà VSDC đã yêu cầu cuối ngày T; Quý khách vẫn bắt buộc phải nộp bổ sung.

Cách xử lý khi bị đình chỉ như sau:

  • Nộp thêm tiền vào tài khoản phái sinh để nâng tỷ lệ ký quỹ lên mức yêu cầu.
  • Đóng bớt hoặc toàn bộ vị thế (lệnh đối ứng có số lượng ≤ vị thế đang có) để giảm nghĩa vụ ký quỹ.
  • Kết hợp cả hai khi khoản thiếu lớn – cách chắc chắn nhất.

Khi nào tài khoản giao dịch lại bình thường, Quý khách làm như sau:

  • Trạng thái chỉ cập nhật khi có thông báo từ VSDC lúc 14:00 ngày T+1, không cập nhật ngay khi nộp tiền.
  • Nếu xử lý bằng cách đóng vị thế, tài khoản trở lại bình thường vào cuối ngày T+1.

Xem thêm: Hướng dẫn giao dịch phái sinh

Khi nào vị thế bị đóng bắt buộc?

Mở vị thế là khi Quý khách mua (vị thế mua – long) hoặc bán (vị thế bán – short) một số lượng hợp đồng tương lai ở một mức giá. Đóng vị thế là khi đặt lệnh đối ứng với vị thế đang nắm giữ. Vị thế bị đóng bắt buộc khi tài khoản vi phạm tỷ lệ sử dụng tài sản ký quỹ hoặc giới hạn số lượng vị thế mở.

Các ngưỡng áp dụng tại SSV:

  • Tỷ lệ sử dụng tài sản ký quỹ đạt 85%: SSV gửi cảnh báo, khuyến nghị nộp thêm tiền hoặc đóng bớt vị thế.
  • Tỷ lệ đạt 90%: SSV tự động điều chuyển ký quỹ và/hoặc đóng vị thế bắt buộc để đưa tỷ lệ về mức 80%.
  • Không nộp đủ ký quỹ bổ sung trước 8:30 ngày T+1: tài khoản bị đình chỉ, chỉ được đặt lệnh đóng vị thế.

Để hạn chế bị đóng vị thế bắt buộc, Quý khách nên theo dõi tỷ lệ ký quỹ trong phiên và dự phòng tiền ký quỹ.

Xem thêm: Hướng dẫn giao dịch phái sinhQuy định giao dịch chứng khoán phái sinh

Đóng hết vị thế rồi sao chưa rút được tiền?

Nếu tiền ký quỹ đang nằm tại VSDC, Quý khách chỉ rút được về tài khoản phái sinh tại SSV vào ngày làm việc kế tiếp, vì VSDC chốt giờ rút ký quỹ lúc 16:30.

Trường hợp rút được ngay trong ngày, nếu Quý khách chỉ nộp tiền vào tài khoản phái sinh tại SSV (không nộp lên VSDC), mở và đóng hết vị thế ngay trong ngày, Quý khách có thể rút tiền khỏi tài khoản phái sinh ở SSV trong cùng ngày.

Số tiền SSV giữ lại: nếu tài khoản có khoản lỗ hoặc phí cần thanh toán, SSV sẽ giữ lại số tiền đủ để thanh toán các nghĩa vụ đó.

Xem thêm: Hướng dẫn giao dịch phái sinh

Phí & rủi ro (2)

Phí giao dịch phái sinh tại Chứng khoán Shinhan gồm những gì?

Khi giao dịch phái sinh, Quý khách trả phí giao dịch tại SSV, phí trả Sở (HNX), phí trả VSD (bù trừ, quản lý tài sản ký quỹ), phí nộp/rút ký quỹ và thuế thu nhập. Phí giao dịch HĐTL được tính 2 chiều (cả khi mở và khi đóng vị thế).

Biểu phí hiện hành:

  • Phí giao dịch tại SSV (mở, đóng, đáo hạn): 5.000 đồng/hợp đồng.
  • Phí trả HNX: 2.700 đồng (HĐTL chỉ số); 4.500 đồng (HĐTL TPCP).
  • Phí bù trừ trả VSD: 2.550 đồng/hợp đồng vị thế; mở và đóng trong ngày là 5.100 đồng.
  • Phí quản lý tài sản ký quỹ: 0,0024% giá trị lũy kế số dư ký quỹ/tháng, tối thiểu 100.000 đồng, tối đa 1.600.000 đồng/tài khoản/tháng.
  • Phí nộp/rút ký quỹ (trả VietinBank): 11.000 đồng/giao dịch.
  • Thuế thu nhập cá nhân: 0,1% × giá chuyển nhượng từng lần.

Xem thêm: Biểu phí dịch vụHướng dẫn giao dịch phái sinh

Giao dịch phái sinh có những rủi ro gì, người mới cần lưu ý gì?

Chứng khoán phái sinh sử dụng đòn bẩy cao (chỉ cần ký quỹ khoảng 17% giá trị hợp đồng), nên lãi và lỗ đều được khuếch đại, có thể vượt số tiền ký quỹ ban đầu trong thời gian ngắn.

Các rủi ro chính:

  • Biến động lãi/lỗ hằng ngày: lỗ được thanh toán ngay trong ngày T+1, không chờ đến khi đóng vị thế.
  • Bổ sung ký quỹ: khi thị trường đi ngược hướng, Quý khách phải nộp thêm tiền trước 8:30 sáng hôm sau, nếu không tài khoản bị đình chỉ.
  • Đóng vị thế bắt buộc: khi tỷ lệ sử dụng tài sản ký quỹ chạm 90%, SSV tự động đóng vị thế.
  • Đáo hạn: hợp đồng có ngày đáo hạn cố định, không thể nắm giữ vô thời hạn.

Trước khi giao dịch, Quý khách nên tìm hiểu kỹ cơ chế ký quỹ, cách tính lãi/lỗ, luôn dự phòng tiền ký quỹ và chỉ sử dụng khoản vốn có thể chấp nhận rủi ro.

Xem thêm: Khi nào vị thế bị đóng bắt buộc?Bị yêu cầu bổ sung ký quỹ phái sinh, phải làm gì?

Trụ sở chính

Tầng 18, Tòa nhà The Mett, Số 15 Đường Trần Bạch Đằng, Phường An Khánh, Thành Phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Chi nhánh Hà Nội

Tầng 2, Tòa Nhà Leadvisors Place, 41A Lý Thái Tổ, Phường Hoàn Kiếm, Thành Phố Hà Nội.

Kết nối với Chứng khoán Shinhan